aeg
Принцепс сената
Оригинальный текст хартии (по Histoire des Conciles d'Espagne, par le cardinal d'Aguirre, tom. III, pag. 131).
Pro Monasterio beatae Mariae de Alaon.
In nomine sanctae et individuae Trinitatis, Carolus Dei gratia Francorum rex. Dignum est sanctae ecclesiae loca autoritate regali stabilire, et justis monachorum divini cultus amore ad nos peragrantium, precibus facere. Idcirco notum sit fidelibus sanctae Dei ecclesiae, tam presentibus quam futuris, quod religiosus vir Obbonius, abbas de partibus Hispaniae veniens, de illa nempe Gothici regni marca, Francorum regibus olim nostroque nunc praecepto subjecta, et auspiciis genitoris nostri augusti Ludovici a Sarracenorum squalore preservata, obtutibus nostris adiit, eum ad serenitatem presentiae nostrae ducens venerabilis ac fidelis noster Berarius, primae sedis Narbonensis urbis archiepiscopus; nobisque palam fecit, quod praeclarus quondam Vandregisilus cornes, consanguineus noster, ac homo ligius, quem post patris sui Artalgarii comitis mortem genitor noster super Vasconiam, quae est trans Garumnam flumen, limataneum constituit, quum Dei et militum suorum auxilio, inter alia a Sarracenis, et ab Amarvano Caesaraugustano duce eripuit totum illud territorium, in dictae Vasconiae montanis locis situm, quod est ultra et circa flumen nomine Balieram, nomine Alacoon. Et quod dictus Vandregisilus comes, cum preclara uxore Maria comitissa, in praedicto loco monasterium in Dei genitricis honorem ante decennium sumptibus propriis extruxit, de consilio et concensu filiorum suorum videlicet Bernarthi, ad presens ejusdem Vasconiae comitis, et toeius limitis custodis cum uxore sua comitissa Theuda; et Athonis, nunc Paillarensis comitis cum Eynzelina uxore, nec non Antonii, hodie vicecomitis Biterrensis cum uxore sua Adoyra, itidemque Asinarii, nunc etiam Lupiniacensis ac Solensis vicecomitis cum Gerberga uxore sua. Qui omnes de infidelium spoliis monasterium suscitarunt, et clericos monachos secundum regulam S. Benedicti conversantes, ex sancti Petri apostoli Sirasiensi monasterio, cum eodem Obbonio abbate ad illud contulerunt; et quod monasterium constructum ac dedicatum fuit de licentia et consensu venerabilis quondam Bartholomaei primae sedis Narbonensis tune archiepiscopi et venerabilis Sisebotus, Orgellitanus episcopus, de cujus spiritualitate Iocus est, juxta ordinationem piissini genitoris nostri augusti Ludovici, opus laudavit et ecclesiam praedicti monasterii benedixit praesentibus venerandis Ferreolo, episcopo de Jacca, et Involato, Convenarum episcopo; nec non Oddoario, Sirasiense abbate, Hermengaudo, abbate Assisiense, Oddoario, abbate sancti Zachariae, Fortunio Leigerensi abbate, Dondone, abbate santi Savinii, Varino, abbate Altifagiti, Attilio, abbate Cellae Fragilii, et Transirico, S. Joannis Oriolensis abbate, cum aliis clericis et eremitis, et Stodilo, abbate S. Aredii Attanensis, qui ex Lemovicensi S. Salvatoris basilica tunc comportavit ad novam ecclesiam B. Mariae lipsanos Hattonis quondam Aquitaniae ducis, ac filii sui Altargarii comitis, patris videlicet, et avi praedictl Vandregisili comitis, cum caeteris fidelibus: de quibus omnibus autographum dedit. Similiterque obtulit nostrae serenitati testamentum, seu placitum praedictorum Vandregisili comitis et conjugis Mariae comitissae, in quo de consensu omnium filiorum suorum, dictus Vandregisilus eiusdem monasterio et clericis monachis, secundum regulam sancti Benedicti in eo conversantibus, tam praesentibus quan futuris reliquit: imprimis omne jus quod ad se pertincre dixit super monasterium de Rodi insula, quod olim in honorem B. Mariae aedificavit Hudo Aquitaniae dux, cum uxore sua bonae memoriae: Valtruda, Valchigisi ducis, de nostra progenie, filia ; et ubi praedictus Hudo sepultus est, et omnes terras, ecclesias et jura, quae ad praedictum Vandregisilum comitem pertinere asserebat de patrimonio suo in tota Aquitaniae, et praecipue in pago Tolosano, Cadurcenci, Pictaviensi, Agennensi, Arelatensi, Sanctonensi et Petragoricensi, quae fuerunt dicti Hudonis, Aquitaniae ducis, et fratris sui Imitarii, et eorum genitori Boggiso duci Dagobertus rex concessit, post mortem fratris sui Ilderici, Aquitaniae regis... Itidemque omnia monasteria in tota Aquitaniae, et Vasconia, seu jura eorum omnium quae fuerunt Eudonis, Aquitaniae ducis, et ejus genetori Boggiso duci Dagobertus rex concessit, post necem fratris sui Ilderici, Aquitaniae regis, ut supra dictum est, nec non omnia bona quae Amandus, dux in Vasconia, dedit filiae suae Giselae reginae, et postea reliquit nepotibus suis Boggiso duci, et suo fratri Bertrando, quos Ariberius rex habuit ex Gisela uxore. Similiterque legavit praefato monasterio jura quae dixit habere in pago Lemovicensi, Pariaco, Nulliaco, Podentiniaco, et aliis quae fuerunt Sadregisili, quondam Aquitanorum ducis, Vandradae comitissae, matris sui progenitoris et ad eam pertinebant jure sanguinis. Denique de consensu principali filii sui Azinarii, vicecomitis Lupiniacensis ac Solensis, qui territorium de Alacone pro hereditate sortitus fuerat, dedit monasterio et monachis praefatis ecclesias locorum de Arano, de Sancto-Stephano, de Malleo, de Auleto, de Rocheta, de Viniallo, de Salveira, et utraque Zopeira, de Pardiniella, de Castanaria, et Cornudiella, et omnia Aloda, eorum scilicet lavandarias, et parietes; juxtaque donavit ecclesiam castri nomine Vandres, quod ipse aedificavit contra Maures de Jacca, in redemptione sua, et domos de Jacca, et omnes hereditates et praedium quae comitissa Maria habuit a patre suo quondam Azinario comite post captam civitatem, cum aliis campis et pagis in praedicto testamento seu placito nominatis et contentis, et a praedicto monasterio possessis post mortem jam dicti Vandregisili comitis, et ejus uxoris Mariae comitissae, qui in eadem ecclesia tumulati sunt. De quibus omnibus praefatus Obbonius abbas suo monasterio sibique regiae auctoritatis decretum fieri postulavit ut jam dictas villas, ecclesias, monasteria, et caeteras hereditates sub unius praecepti conclusionem nomitatim inserens in perpetuum confirmemus; ut cum omnibus facultatibus suis, et nunc subjectis, et moderno in tempore subjiciendis, sub nostra defensione, et immunitatis mitione consistere faveremus.
De quibus omnibus habito consilio cum nostrae curiae optimatibus, et cum archiepiscopis, episcopis, abbatibus, ducibus et comitibus (tum ad Carisiacum congregatis propter solentitatem ad nostras felicissimas nuptias cum gloriosa domina Hermentrude sublimi regina honorandas), recognovimus quod in totum non possumus ejusdem abbatis precibus aures accomodare, ut pote nostrae regali celsitudini et multorum juri adversantibus. Quia praedictus Vandregisilus comes minime facultatem habuit legandi seu donandi villas, ecclesias, monasteria et ceteras hereditates per Aquitaniam et Vasconiam constitutaS ; quia de posteriori linea seu generatione Boggis et Eudonis ducum erat. Nam quae Dagobertus rex olom donavit suis, et Hariberto fratri, nepotibus Boggiso et Bertrando, post necem, ut dicitur, eoram fratris Ilderici Aquitaniae regis, jure hereditario ab Eudone Boggisi filio possessae fuere et post illius mortem a primogenito Hunaldo et Vifario nepote, qui Aquitaniae ducatu potiti sunt, nomine tamen Francorum regum. Sed cum vifarius dux toties sacramenta fidelitatis inclito proavo nostro Pipino regi violaverit; ab eo saepius devictus fuit; et post cum apostata Hunaldus, dum Aquitaniam nova rebellione preoccupare conatus est, a magno Carolo avo nostro devicti, atque rebelles dieti fuere. Propter quod Aquitania tota cum Vasconia, et cum omnibus juribus suis, juxta Francorum leges, ad Carolum augustum devoluta est; qui illam cum regali titulo excellentissimo Ludovico genitori nostro donavit, a quo omne jus, regaleque dominium super integram Aquitaniam ad nos pervenit. Quod et de tota Vasconia, Deo auxiliante, similiter actum fuit. Nam magnus avus noster Carolus, fidelissimo Lupo duci, qui ex secunda Eudonis linea seu generatione primogenitus fuit, nempe Nattonis ducis major natu, et denuo magni Caroli se imperio subjecit, totam Vasconiae partem beneiiciario jure reliquit. Quam ille omnibus pejoribus pessimus, ac perfidissimus supra omnes mortales et operibus, nomine Lupus, latro potius quam dux dicendus, Wifarii patris scelestissimi, avique apostatae Hunaldi improbis vestigiis inhaerens, arripuit; jure (ut aiebat) Adelae matris, fidelissimi nostri ducis Lupi filiae. Attamen dum simulanter atrox nepos sacramentum glorioso avo nostro Carolo multiplex dicebal, solitam ejus, majorumque suoram perfidiam expertus est in reditu ejus de Hispania, dum cum scora latronum comites exercitus sacrilege trucidavit. Propter quod postea jam dictus Lupus captus misere vitam in laqueo finivit, ejus filio Adalarico misericorditer Vasconiae portione ad decenrer vivendum relicta. Qui misericordia abutens, similiter ut pater, cum Scimino et Centulo filiis, advesrsus piissimum genitorem nostrum arma sumens, ejusque hostem in montanis adorsus, cum Centullo filio in praelio occubuit. Sed genitor noster solita sua pietate, Vasconiam inter dictum Sciminum et Lupum Centulli, demortui Centulli filium, iterum divisit. Quam et Lupus Centulli, et Garsimirus, Scimini genitus, postea propter infidelitatem amiserunt, Garsimiro, sicut et pater Sciminus, in rebelione occise, et Lupo Centullo propter tyrannidem exsulato, et a principatu remoto. Tum enim praeexelsus genitor noster, iterum Vasconia tota vindicata, et regio dominio conjuncta, illam et manibus nepotum Eudonis in perpetuum eruit, et aliorum ex nostro sanguine gubernaculis commisit. Nam Vasconiae ducamen Totilo duci primo dedit, et post eum Sigihino Mostellanico, qui illud nunc habet; exceptis tamen illis ditionibus quas tenuerunt cum Arvenensi comitatu Icterius, et cum Agennensi Ermiladius, avunculus et frater praedicti Vandregesili coniitis. At enim de monasterio Sanctae Mariae de Rodi insula, cum a Normanis jamdudum incensum ac dirutum exitet, nihil de ejus restauratione speratur: et ita de eo non loquitur, caeterum de villis et hereditatibus quas dux Amandus primum reginae Giselae filiae, et postea Boggiso duci, suoque fratri Bertrando, nepotibus, reliquit, cum eis quae a matre Amantia, et a Sereno quondam Aquitaniae duce, avo, tenuit praedicta Gisela regina nulla tenus possumus in toto vel in parte illas confirmare: nam post inaugurationem in Hispania filiorum Garsimiri, comitis citerioris Vasconiae supra nominati (juxta eorum donationem regio diplomate munitam) omne jus super eas, et praecipue super Bigorritanum et Benearnensem comitatus, ad Donatum Lupum, et Centulupum, praedicti Lupi Centulli ducis filios, devolutum est; quod a genitore nostro et nobis confirmatum duplici exstat praecepto. Nunc et illas tenent dictus Donatus Lupus comes, et Centullus, jam dicti Centilupi Benearnensis vicecomitis filius, sub Auriae matris regimine. Bona vero quae Sadragesili ducis fuere, in nostra potestate non sunt: nam Dagobertus rex, propter filiorum in patre vindicando ignaviam, juxta leges romanas, illis paternas possessiones abstulit, et sanctis martyribus Dyonisio, rustico et Eleutherio devote distribuit. Quorum possessionem nefas erit disrumpere, et apostolica, imperialia, et regalia praecepta violare.
His summotis, et in perpetuum ad silentium redactis,ob Dei amorem et Deiparae reverentiam, in caeterum placuit celsiludini nostrae praedicti Obbonii abbatis petitionibus annuere. Yisis praesertim patentibus litteris, quas ad nos misit humiliter, super hoc rogans, nobilis ac fidelis noster Asinarius Lupiniacensis et Solensis vicecomes, jam dicti territorii dominus, propter bona servitia quas nobis fecit contra Mauros de Corsica, et alios adversarios Francorum, nobilis consanguineus noster Burchardus dux, praedictae vicecomitissae Gerbergae pater et praecipue ex petitione et hortatu gloriosae conjugis nostrae Hermentrudis sublimis reginae; hoc itidem nobis suggerente praefato metropolitano Berario archiepiscopo cum aliis fidelibus nostris, placitum nostrum regale petentibus, et acclamantibus. Propter quod, et hoc nostrae auctoritatis immunitatisque praeceptum erga praedictum Obbonium abbatem et idem monasterium facere decrevimus. Itaque decernimus atque jubemus, ut idem Obbonius abbas praedictum monasterium, dum ipse in carne vixerit, quia de ipso benedictionem electionis suscepit, habeat in manu et potestate sua, regulariter secundum regulam S. Benedicti sibi commissam illud gubernans, et studiose lucris animarum invigilans, et post suum decessum monachi et conventus monasterii potestatem habeant alterum ex eis in abbatem eligendi. Et ipse Obbonius abbas nunc, et caeteri abbates pro tempore successores, ad nullum regem, ducem, comitem, seu potestatem respiciant, nisi ad Regem Franciae immediate, uti Aquitaniae et Vasconiae regem, et secundum regulam S. Benedicti regulariter vivant, animas Deo verbis et factis lucrantes, ut ex ovibus suae curae commendatis aeternae mercedis gratiam habere mereamur. Et praecipue quod praedictum monasterium habeat et possideat res omnes, quas de consensu omnium filiorum suorum, et praecipue Asinarii vicecomitis, pater eorum Vandregisilus, cum comitissa Maria uxore eidem legavit et donavit. Et sub istius praecepti conclusionem nominatim inserimus, scilicet ecclesias locorum de Arenniis, de S. Stephano, de Malleo, dc Auleto, de Rocheta, de Viniallo, de Zalvera, de utraque Zopeira, de Pardiniella, de Castannaria, de Cornudiella, et omnia aloda eorum, id est lavandarias et parietes. Similiterque ecclesiam loci de Vandres, domos de Jacca, et haereditates quas comitissa Maria habuit a patre suo Asinario comite, cum caeteris campis et pagis in praedicto testamento contentis: exceptis tamen rebus illis, quas supra a precepto nostro excludimus, et propter causas jam dictas confirmare non valemus. Quae tamen approbamus sub hoc nostro institutionis decreto sublimiter ordinato et legaliter statuto jure quieto et inviolabiliter praedictum monasterium, absque ulla contradictione, sub monasticae dignitatis reverentia habeat ac sine fine possideat, et cum tota integritate omnia dicta quae obtinet pacifica et immota permaneant; et quidquid praedictum monasterium nunc habet, vel quaecumque in postmodum, Deo auxiliante, habiturum sit in dictis et non dictis locis, vel quodcumque, Deo comitante, in posterum ubicumque acquirere sibi valuerit, omnia firmiter semper gaudeat. Insuper per hoc nostrum excelsum praeceptum ordinamus et statuimus, quod nullus dux, comes, vicecomes, seu vicarius, sive ullus exactor judiciariae potestatis, in ecclesias praedictas, aut loca, vel agros, vel alaudes, seu reliquas possessiones, quas praedictum monasterium retinet, vel quas in tempus in jure ac potestate ipsius divina misericordia augere potuerit, ad causas audiendas, seu gestium dandum, vel freda et telonea exigenda, aut feramina capienda, aut mansiones seu paratas faciendas, seu fideijussores tollendos, aut homines ipsius monasterii, tam ingenuos quam servos distringendos, aut ullas redhibitiones aut illicitas occasiones requirendas, nostro tempore vel juniorum seu successorum nostrorum, ingredi; audent. Nec curtes praefati monasterii penetrare, vel ea quae supra enumerata, sunt, penitus praesumat exigere, si comes sit, aut vicecomes, aut vicarius, aut graffio, aut gastaldus, aut telonarius, sive alius justitiariae potestatis. Sed liceat Obbonio abbati memorato, suisque sucressoribus, sub nostra defensione permanere, nostroque solo et juniorum aut successorum nostrorum in temporalibus immerdiate parere imperio. Et quidquid jus fisci inde poterat exigere, nos propter Dei et B. Mariae reverentiam remittimus monasterio praedicto, et etiam ei nostra regali licentia et potestate relaxamus, et concedimus quod nullum unquam censum persolvat, nisi tantum censum spiritualem ei impositum pro animabus Vandregisili comitis, et Mariae uxoris, suorumque parentum ac filiorum, et totius stirpis Vandregisilae in perpetuum; et etiam pro nostra et conjugis nostrae et juniorum seu successorum nostrorum salute, et totius regalis regiminis a Deo nobis et illis pro sua misericordia commissi incolumitate orare quotidie teneatur. In caeterum nullum tributum, vel debitum de omnium rerum suarum possessionibus alicui persolvat: sed libere et tranquille omnes haereditates suas hac nostra legali ai absolutione possideat: et nullo unquam duci, vel comiti, vel vicecomiti, vel vicario, aut graffioni, seu alio domino, sed solum nostrae et juniorum seu successorum nostrorum in temporalibus subditum sit potestati immediate. At vero in spiritualibus, metropolitano archiepiscopo Narbonensi, et Orgellitano episcopo dioecesano, qui nunc sunt, vel pro tempore fuerint, obediat juxta ordinationem, seu praeceptUm genitoris nostri piissimi Ludovici augusti. Reservamus tamen omnium locorum praedictorum et praedicti monasterii advocatiam, seu abbatiam cum medietate decimarum omnium, gageriae titulo, ad dictum vicecomitem Asinarium, praefati territorii dominum, suosque ad successores et haeredes, vel ad alios qui ab eo, seu haereditaria, seu emptiva, vel dotalitia ratione jus habuerint, dummodo praefato Orgellitano episcopo, qui nunc est, vel pro tempore fuerit, ab eo vel a successoribus suis arcuitae persolvantur. Caeterum si quis dux, aut comes, aut vicecomes, seu vicarius, aut graffio, vel potestas terrae, vel judex, vel alius e nostris fidelibus in futurum huic regiae 'dignitatis sive auctoritatis praecepto, limitem vel aliquam controversiam, aut interpretationem, seu dubium inferre tentaverit astu malignitatis, sanctae et individuae Trinitatis iram incurrat, et offensam B. Mariae sustineat, et in districto ac tremendo aeterni judicii examine, eam adversariam inveniat, sitque anathema; atque reus divinae majestatis atque humanae judicetur; et temeritatis suae poenas exinde persolvat, et congrua omni poenitentia, secundum ecclesiasticas leges Deo et B. Mariae Virgini in sexduplum satisfaciat. Et ut haec nostrae praeceptionis auctoritas a fidelibu omnibus sanctae Dei ecclesiae et nostris, in istis regni Francorum partibus, et in illis citerioris Hispaniae et regni Gothici finibus, nostro imperio subjectis et subjiciendis, verius et firmiter credatur, et diligentius observetur, eam manu propria subscripsimus, et annuli nostri impressione signari jussimus. Signum + Caroli gloriosissimi regis. Rangenfredus, notarius, ad vicem Ludovici abbatis recognovit. Data duodecimo kalend. februarii, anno quinto regni praestantissimi Caroli regis, indictione octava. Actum in Compendii palatio regali, in Dei nomine feliciter. Amen.
