Змаганьне ішло не за галасы выбарцаў, а за тое, каб выбарцы выйшлі ці ня выйшлі на вуліцы
Шматлікія паказальныя экзэкуцыі дэмакратычных кандытаў падчас выбарчай кампаніі — 120 адмоваў у рэгістрацыі, 10 кандыдатаў, зьнятых у часе кампаніі, прымус да датэрміновага галасаваньня — былі ня столькі адсячэньнем пэрспэктыўных кандыдатаў (усё роўна прызначана 108 з 110 па сьпісе), колькі псыхалягічным ціскам. Каб кожны з выбарцаў, ідучы на ўчастак, ведаў: дэмакратычная апазыцыя бясьсільная, а вынік прадвызначаны.
Тэлебачаньне таксама ня столькі агітавала «за», колькі стварала псыхалягічную глебу для апраўданьня «намечаных вынікаў». У дзень выбараў у сюжэтах беларускіх тэлеканалаў прадстаўнікі ўсіх сацыяльных груп, узростаў, прафэсій і тэмпэрамэнтаў тлумачылі, чаму яны галасуюць «за Беларусь». Назіральнікі ад СНД, Лігі арабскіх краін, польскай «Самаабароны» й Лібіі захапляліся бездакорнай арганізацыяй выбарчага працэсу.
Экзыт-пол закончаны а 10-й ранку
Вынікі «апытаньняў» службы «Экаом» агучваліся на прэс-канфэрэнцыях ЦВК і ў тэлебачаньні ад 11-й гадзіны.
Вынікі экзыт-пулаў Інстыту Гелапа, паводле якіх Лукашэнка рэфэрэндум прайграў, былі абвешчаны, натуральна, толькі пасьля заканчэньня галасаваньня, позна вечарам. На працягу дня назіральнікаў гэтай службы затрымлівала міліцыя і выганялі з участкаў чальцы камісіяў. Каб паралізаваць працу апазыцыйнага штабу, выкарыстоўваліся прывычныя ўжо дробныя паскудзтвы. Ад ранку і да ночы былі заблякаваныя сайты радыё «Свабода», «Хартыі-97», праваабарончага цэнтру «Вясна». Адразу пасьля заканчэньня галасаваньня былі адключаны тэлефоны інфармацыйнага агенцтва «БелаПАН», а мабільны дырэктара агенцтва Алеся Ліпая быў адключаны ўвесь дзень — усё з «тэхнічных прычын». Адключаліся таксама тэлефоны праваабарончага цэнтру «Вясна». У офісах АГП і БНФ адрубілі сьвятло.
Усё гэта паралізавала здольнасьць людзей атрымліваць інфармацыю з альтэрнатыўных крыніц. Заставаўся канал «Лад», які ад ранку паўтараў, што за Лукашэнку прагаласавала 82% выбарцаў. А ўжо ўвечары Лідзія Ярмошына пасьпешліва знаёміла з «папярэднімі вынікамі галасаваньня» тады, калі ўчастковыя камісіі толькі сканчалі гасіць нявыкарыстаныя бюлетэні.
Інфармацыйная блякада трывала да ранку, каб расчараваныя праціўнікі прэзыдэнта праігнаравалі акцыю пратэсту ў панядзелак вечарам.
Поўнасьцю гэты артыкул можна прачытаць у папяровай і pdf-вэрсіі "Нашай Нівы"
Алесь Пяткевіч, Мікола Бугай
